ပန်းတိုင် (၁၃) - ရာသီဥတု ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ရေး


ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောင်းလဲမှု၏ ပြင်းထန်သောအကျိုးဆက်များကို မကြုံတွေ့မခံစားဘူးသည့် နိုင်ငံဟူ၍မရှိပေ။ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်ထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပို၍မြင့်တတ်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ရာသီဥစနစ်အပေါ် ရေရှည်ပြောင်းလဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေလျက်ရှိပြီး ကျွန်ုပ်တို့ အရေးတယူဆောင်ရွက်မှုမရှိပါက ပြန်လည်ပြုပြင်ရမရနိုင်သည့် အကျိုးဆက်များဖြင့် ချိန်းခြောက်လာမည်ဖြစ်သည်။

ရာသီဥတုနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် ဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ စီးပွားရေး ဆုံးရှုံးမှုများသည် ဒေါ်လာဘီလျံရာချီအထိရှိနေသည်။ ထိုအထဲတွင် ၁၉၉၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်အကြားတွင် လူဦးရေ ၁.၃ ဘီလျံအထိ သေကြေပျက်စီးခဲ့ပြီး ၄.၄ ဘီလျံ မှာဒဏ်ရာအနာတရဖြစ်ကျန်ခဲ့သည့် ၉၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ရာသီဥတုနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်များမှ လူသားများအပေါ် ဆိုးကျိုးများကို ရည်ညွှန်းရခြင်းမရှိသေးပေ။ ဤရည်မှန်းချက်မှ ၂၀၂၀အမီ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့်လိုက်လျောညီထွေနေနိုင်ရေး၊ ကာဗွန်လျှော့ချမည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးများတွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးနှစ်ရပ်၏ လိုအပ်ချက်များကိုဖြေရှင်းပေးရန် နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဘီလျံထိ စုစည်းပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်လျက်သည်။

ထိခိုက်လွယ်သော ဒေသများကို ပံပိုးပေးခြင်းဖြင့် ရည်မှန်းချက် ၁၃ ကိုသာမက အခြား SDG များကိုပါ တိုက်ရိုက်ပါဝင်ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်များဖြင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ ဘေးဒုက္ခဖြစ်နိုင်ခြေ ပေါင်းစပ်လျော့ချရန်၊ စဉ်ဆက်မပြတ် သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်များ စီမံခန့်ခွဲရန်၊ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးမဟာဗျူဟာများအတွင်း လူသားလုံခြုံမှု ထည့်သွင်းရန်တို့ကို အင်တိုက်အားတိုက် လက်တွဲလုပ်ဆောင်သွားရမည်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် စက်မှုကြိုခေတ် အဆင့်များအထက် ၂ ဒီဂရီမြင့်တက်လာမှုကို ၁.၅ °C ထိရည်ရွယ်ကာ အားကောင်းသောနိုင်ငံရေးဆန္ဒ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမြှင့်တင်ခြင်း နှင့် လက်ရှိနည်းပညာများကိုအသုံးပြု၍ ကန့်သတ်ထားနိုင်ရန်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသေးသော်လည်း ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရန်မှာ အရေးတကြီးနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကြီးကြီးဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။

အချက်အလက်များနှင့် ကိန်းဂဏန်းများ

+၁°C

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လူသားတို့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ စက်မှုအကြိုအဆင့်များ မတိုင်ခင်ကာလများတွင် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးမှုသည် ၁.၀ °C ခန့် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။

+၂၀ စင်တီမီတာ

၁၈၈၀ ခုနှစ်ကတည်းကပင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်များသည် ၂၀ စင်တီမီတာ (၈ လက်မ) ခန့် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၁၀၀ အရောက်တွင် နောက်ထပ် ၃၀မှ ၁၂၂ စင်တီမီတာ (၁မှ ၄ပေ) အထိ ခန့်မှန်းထားသည်။

၂၀၅၀

၁.၅ °C ဖြင့် ပူနွေးမှုကို ကန့်သတ်ရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အသားတင်ထုတ်လွှတ်မှုများသည် ၂၀၁၀ နှင့် ၂၀၃၀ ကြားတွင် ၄၅% ကျဆင်းရမည် ဖြစ်ပြီး ၂၀၅၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် အသားတင်ထုတ်လွှတ်မှုသည် သုညအထိ ရောက်ရှိရမည်။

၁/၃

ပဲရစ် သဘောတူညီချက် အောက်ရှိ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်များသည် ကမ္ဘာအပူချိန်ကို ၂°C အောက်တွင် ထိန်းထားရန် လိုအပ်သော ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်လျှော့ချခြင်းဖြစ်စဉ်များ၏ သုံးပုံတစ်ပုံကိုသာ လွှမ်းခြုံမည်။

အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၆ ထရီလျံ

ထိရောက်သော ရာသီဥတုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်သည် ၂၀၃၀ အရောက်တွင် အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၆ ထရီလျံ အထိ စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်ရရှိမှုကို အစပျိုးပေးနိုင်သည်။

၁၈ သန်း

စွမ်းအင်ကဏ္ဍတစ်ခုတည်းတွင်ပင် ၂၀၃၀ အရောက်၌ အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၁၈ သန်းဝန်းကျင်ခန့် ဖန်တီးပေးနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သည့် စွမ်းအင်အမျိုးအစားအပေါ် အထူး ဦးတည်သွားလိမ့်မည်။

  • နိုင်ငံများအားလုံးတွင် ရာသီဥတုနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် သဘာ၀ဘေး အန္တရာယ်များကို ခုခံနိုင်စွမ်းရှိမှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေ နေနိုင်သည့် စွမ်းရည် ခိုင်မာအားကောင်းစေရေး

  • နိုင်ငံတော်မူဝါဒများ၊ မဟာဗျူဟာများနှင့် စီမံကိန်းများထဲသို့ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များ ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ရေး

  • ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု လျော့ပါးရေး၊ လိုက်လျောညီထွေ နေနိုင်ရေး၊ အကျိုးသက်ရောက်မှု လျှော့ချရေးနှင့် ကြိုတင်သတိပေးခြင်းဆိုင်ရာ ပညာပေးမှု၊ သိရှိနားလည်မှု မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် လူသားနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စွမ်းရည်များ မြှင့်တင်ပေးရေး

  • ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် ၂၀၂၀ အရောက်တွင် ရင်းမြစ်များအားလုံးမှ နှစ်စဉ် စုဆောင်းရရှိသည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဘီလီယံ စုဆောင်း ရရှိရေး ရည်မှန်းချက် နှင့်တူ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော လျော့ပါးသက်သာရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိခြင်းနှင့် Green Climate Fund ကို ၎င်း၏ အရင်းအနှီးများဖြင့် လျင်လျင်မြန်မြန် ပြည့်ဝစွာဖော်ဆောင်နိုင်ရေးတို့နှင့် အညီ United Nations Framework Convention on Climate Change တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများက ပေးထားသော ကတိကဝတ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရေး

  • ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံး နိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ကျွန်းနိုင်ငံငယ်များအတွင်း အမျိုးသမီးများ၊ လူငယ်များ၊ ဒေသန္တရအရနှင့် အခွင့်အလမ်းနည်းပါး လူ့အသိုက်အဝန်းများကို အဓိကထားလျက် ထိရောက်သော ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းယန္တရားများ မြှင့်တင်ရေး
SDG 1SDG 2SDG 3SDG 4SDG 5SDG 6SDG 7SDG 8SDG 9SDG 10SDG 11SDG 12SDG 13SDG 14SDG 15SDG 16SDG 17

ယူအန်ဒီပီ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း

သင် ရောက်ရှိနေသော နေရာမှာ ယူအန်ဒီပီ မြန်မာ 
သွားရောက်ရမည့်နေရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယူအန်ဒီပီ

က

ကင်ညာ ကင်မရွန်း ကမ္ဘောဒီးယား ကာဂျဇ်စတန် ကာဇက်စတန် ကိတ်ဗာဒီ ကိုဆိုဗို ကိုမိုရိုစ် ကိုရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ကိုလမ်ဘီယာ ကို့တ် ဒီဗွာ ကူဝိတ် ကော်စတာရီကာ ကျူးဘား ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ

ချတ်ဒ် ချီလီ

ဂမ်ဘီယာ ဂါနာ ဂါဘွန် ဂိုင်ယာနာ ဂျမေကာ ဂျီဘူတီ

‌ဂျော်ဂျီယာ ‌ဂျော်ဒန်

ဂွာတီမာလာ ဂွီနီယာ ဂွီနီယာ-ဘစ်ဆော

ဆာမိုအာ (နိုင်ငံတကာရုံး) ဆားဗီးယား ဆိုက်ပရပ်စ် ဆိုမားလီးယား ဆီနီဂေါ ဆီရီယာလီယွန် ဆီးရီးယား ဆူဒန် ဆူရီနိမ်း ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီ

‌ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား

ဇင်ဘာဘွေ ဇမ်ဘီယာ

‌တန်ဇေးနီးယား

တပ်ခ်မင်နစ္စတန် တရုတ် တာဂျစ္စတန် တိုဂို တီမောလက်စ်တေး တူနီးရှား တူရကီ

‌တောင်ဆူဒန် ‌တောင်အာဖရိက

ထရီနီဒက်နှင့် တိုဘာဂို ထိုင်း

ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ

နမ်မီဘီယာ နိုင်ဂါ နိုင်ဂျီးရီးယား နီကာရာဂွာ နီပေါ

ပစိဖိတ်ရုံး ပနားမား ပါကစ္စတန် ပါပူဝါနယူးဂီနီ ပါရာဂွေး ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများအတွက် အကူအညီပေးရေး အစီအစဉ် ပီရူး

ဖိလစ်ပိုင်

ဗဟိုအာဖရိကန်သမ္မတနိုင်ငံ ဗီယက်နမ်

ဘင်နီဇွဲလား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဘယ်လာရုစ် ဘရာဇီး ဘလိဇ် ဘာကီနာဖာဆို ဘာဘေးဒိုးစ် ဘာရိန်း ဘိုလီးဗီးယား ဘီနင် ဘူတန် ဘူရွန်ဒီ

‌ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနား ‌ဘော့တ်စဝန်နာ

မက္ကဆီကို မက်ဒါဂက်စကာ မလေးရှား မာလဝီ မာလီ မိုဇမ်ဗစ်

‌မောရစ်ရှပ်စ်နှင့်ဆေးရှဲလ်စ် ‌မော်ရိုကို

မော်ရီတေးနီးယား မော်လ်ဒိုက်ဗ်စ်

‌မော်လ်ဒိုဗာ

မြန်မာ

‌မြောက်မက်ဆီဒိုးနီးယား

မွန်ဂိုလီးယား မွန်တီနီဂရိုး

ယူကရိန်း ယူဂန်ဒါ ယူဇဘက္ကစ္စတန်

ရဝမ်ဒါ ရီမင်

လက်ဘနွန် လစ်ဗျား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ လိုင်ဘားရီးယား လီဆိုသို

သီရိလင်္ကာ

‌ဟေတီ

ဟွန်ဒူးရပ်စ်

အက်စတိုးနီးယား အင်ဒိုနီးရှား အဇာဘိုင်ဂျန် အန်ဂိုလာ အယ်လ်ဂျီးရီးယား အယ်လ်ဆာဗေးဒိုး အယ်လ်ဘေးနီးယား အာဂျင်တီးနား အာဖဂန်နစ္စတန် အာမေးနီးယား အိန္ဒိယ အီကွေတာဂီနီ အီကွေဒေါ အီဂျစ် အီရတ်သမ္မတနိုင်ငံ အီရန် အီရီထရီးယား အီသီယိုးပီးယား

ဥရုဂွေး